Temat: Prawo do pokazywania prac w Folio
Witam
Podstawa prawna o którą pytano:
Art. 12. 1. Jeżeli ustawa lub umowa o pracę nie stanowią inaczej, pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron.
2. Jeżeli pracodawca, w okresie dwóch lat od daty przyjęcia utworu, nie przystąpi do rozpowszechniania utworu przeznaczonego w umowie o pracę do rozpowszechnienia, twórca może wyznaczyć pracodawcy na piśmie odpowiedni termin na rozpowszechnienie utworu z tym skutkiem, że po jego bezskutecznym upływie prawa uzyskane przez pracodawcę wraz z własnością przedmiotu, na którym utwór utrwalono, powracają do twórcy, chyba że umowa stanowi inaczej. Strony mogą określić inny termin na przystąpienie do rozpowszechniania utworu.
3. Jeżeli umowa o pracę nie stanowi inaczej, z chwilą przyjęcia utworu pracodawca nabywa własność przedmiotu, na którym utwór utrwalono.
Komentarz
Cytat:
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.jedn.: Dz. U. 2000 r. Nr 80 poz. 904; dalej jako - u.p.a.p.p.) zasadą jest, iż prawa do utworu przysługują jego twórcy, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Jednym z wyjątków od tej właśnie zasady jest przypadek stworzenia utworu przez pracownika w ramach wykonywania stosunku pracy.
U.p.a.p.p. nie posługuje się terminem utwór pracowniczy. Mówi natomiast - w art. 12 ust. 1 - że pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia tego utworu autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron. Chyba że ustawa lub umowa o pracę stanowi inaczej.
Należy zwrócić uwagę, że art. 12 u.p.a.p.p. dotyczy osób będących pracownikami i pracodawcami w rozumieniu kodeksu pracy. W związku z tym przepis ten nie będzie miał zastosowania odnośnie tych przedmiotów prawa autorskiego, które powstają w ramach umowy zlecenia czy o dzieło.
Warto też pamiętać, że pracodawca i pracownik mogą wedle swojej woli zdecydować o sposobie i zakresie nabycia autorskich praw majątkowych do utworu pracowniczego. Mogą to zrobić w umowie o pracę lub zawrzeć w tej sprawie inną, odrębną umowę - określając w niej przykładowo: że prawa te będą przysługiwać tylko pracownikowi lub wspólnie pracodawcy i pracownikowi; terytorium, na którym utwór ma być rozpowszechniany; czas, w trakcie którego pracodawca może wykonywać swoje prawa.
Jeżeli pracodawca i pracownik nie uregulują odrębnie kwestii praw do utworu pracowniczego, wówczas automatycznie będą miały zastosowanie przepisy u.p.a.p.p. regulujące ten zakres.
Samo nawiązanie stosunku pracy, nie jest wystarczającą podstawą do nabycia majątkowych praw autorskich do dzieła stworzonego przez pracownika. Zgodnie z art. 12 u.p.a.p.p. przedmiotem praw nabytych przez pracodawcę może być jedynie utwór stworzony w ramach wykonywania obowiązków ze stosunku pracy. Stworzenie dzieła musi więc należeć do zakresu zadań pracownika, określonych w samej umowie o pracę albo wynikających z zakresu obowiązków przewidzianych dla danego stanowiska.
Obowiązek pracy twórczej rzadko jest określony bezpośrednio w umowie o pracę. Często wynika on ze wskazania w umowie takiego rodzaju pracy, zawodu, specjalności lub funkcji z którym łączy się konieczność działalności twórczej (np. zatrudnienie informatyka, grafika).
Gdy z umowy o pracę nie wynika, że pracownik będzie świadczył pracę o charakterze twórczym, ale stworzył przy okazji lub przez przypadek utwór, to dzieło to nie może być traktowane jako utwór pracowniczy. Dany utwór nie będzie dziełem pracowniczym nawet wówczas gdy pracownik przygotował utwór będąc w pracy lub wykorzystał urządzenia lub materiały należące do pracodawcy.
Zakres uzyskanych przez pracodawcę majątkowych praw autorskich ograniczony jest celem umowy o pracę. Określa się go głównie poprzez zbadanie rodzaju powierzonej pracownikowi pracy, zakresu jego obowiązków oraz rodzaju prowadzonej przez pracodawcę działalności. Na pracodawcę przejdą tylko te autorskie prawa majątkowe do utworu, które są związane z celem umowy. Jego ustalenie może często być trudne, w związku z tym, dobrym rozwiązaniem jest precyzyjne określenie w umowie przysługujących w tym zakresie uprawnień.
Pracodawca nabywa prawa autorskie do utworu pracowniczego z chwilą jego przyjęcia. Pracownik musi więc najpierw dostarczyć utwór pracodawcy. Prawo autorskie nie przewiduje żadnej formy szczególnej dla złożenia przez pracodawcę oświadczenia woli o przyjęciu utworu. W związku z tym, już nawet samo zaakceptowanie bez zastrzeżeń przedstawionego przez pracownika utworu uznaje się za jego przyjęcie.
Należy pamiętać, że zgodnie z art. 13 u.p.a.p.p., jeżeli pracodawca nie zawiadomił twórcy w terminie sześciu miesięcy od dostarczenia utworu o jego przyjęciu, nieprzyjęciu lub uzależnieniu przyjęcia od dokonania określonych zmian w wyznaczonym w tym celu terminie, to uważa się, że utwór został przyjęty bez zastrzeżeń. Pracodawca i pracownik mogą w umowie określić inny termin do zawiadomienia.
Pracodawca powinien wykorzystać utwór w okresie dwóch lat od daty jego przyjęcia. Jeżeli nie zrobi tego w tym czasie, prawo rozporządzenia utworem przechodzi na pracownika. W takim przypadku wypłacone wcześniej pracownikowi wynagrodzenie za utwór nie podlega zwrotowi.
Odrębna regulacja dotyczy programów komputerowych. Zgodnie z art. 74 ust. 3 u.p.a.p.p. prawa majątkowe do programu komputerowego stworzonego przez pracownika w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy przysługują pracodawcy, jeśli umowa nie stanowi inaczej.
Prawa do programu komputerowego przysługują więc pracodawcy z mocy ustawy. Nie jest konieczne dokonanie przyjęcia przez pracodawcę programu komputerowego w celu nabycie majątkowych praw autorskich do niego.
Art. 74 ust 3 u.p.a.p.p. nie zawiera stwierdzenia, iż pracodawca nabywa prawa autorskie w granicach wyznaczonych celem umowy o pracę i zgodnym zamiarem stron. Wobec tego pracodawca nabywa całość majątkowych prawa autorskich do programu komputerowego. Ważne jest tylko to, czy stworzenie danego programu należało do obowiązków pracownika. Podobnie jak art. 12 u.p.a.p.p., również art. 74 ust. 3 u.p.a.p.p. przewiduje, że strony mogą umówić się inaczej.
Należy także podkreślić, że pracodawca nabywa tylko majątkowe prawa autorskie (w stosunku do programu komputerowego jak i innych utworów). Osobiste prawa autorskie przysługują pracownikowi - nie może się on ich bowiem zrzec ani zbyć.
Autor: Daniel Całka, Komentarz w LexPolonica